50+1 και με τη… βούλα στη Γερμανία

Στις 18 Ιουλίου 2018, η εκτελεστική επιτροπή της Bundesliga Γερμανίας, ζήτησε να ξεκινήσει η διαδικασία διερεύνησης του κανονισμού 50+1 του γερμανικού ποδοσφαίρου, μετά από αντιδράσεις κάποιων συλλόγων και επικαλούμενη το άρθρο 32C του γερμανικού νόμου περί ανταγωνισμού.

Ο κανόνας 50+1 είναι ένας ανεπίσημος όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια διάταξη των κανονισμών της Deutsche Fußball-Liga (DFL – Γερμανικής Ποδοσφαιρικής Λίγκας). Η διάταξη ορίζει ότι, προκειμένου να λάβει άδεια συμμετοχής στην Bundesliga και τη 2. Bundesliga, ένας ποδοσφαιρικός σύλλογος πρέπει είτε να έχει στην πλήρη ιδιοκτησία του είτε να κατέχει την πλειοψηφία της ποδοσφαιρικής του ομάδας. Στην περίπτωση της πλειοψηφικής ιδιοκτησίας, η ποδοσφαιρική ομάδα λειτουργεί ως ξεχωριστή εταιρεία, στην οποία ο μητρικός σύλλογος πρέπει να διαθέτει τουλάχιστον το 50% συν μία επιπλέον ψήφο, ενώ οι υπόλοιπες ψήφοι ανήκουν στους επενδυτές. Ο κανόνας έχει σχεδιαστεί ώστε να διασφαλίζει ότι τα μέλη του συλλόγου διατηρούν τον συνολικό έλεγχο, μέσω της κατοχής τουλάχιστον 50% + 1 των δικαιωμάτων ψήφου, προστατεύοντάς τα από την υπερβολική επιρροή εξωτερικών επενδυτών.

Αιτία για την Bundesliga να ζητήσει την επανεξέταση του κανονισμού 50+1, ήταν η ομάδα του Αννόβερου (Hannover 96) και ο Martin Kind.

Ο Martin Kind είναι Γερμανός επιχειρηματίας και για πολλά χρόνια ήταν η κεντρική φιγούρα στη διοίκηση του Hannover 96. Είναι επίσης γνωστός ως ιδρυτής/ιδιοκτήτης της KIND Hörgeräte, μιας μεγάλης γερμανικής εταιρείας ακουστικών βαρηκοΐας. Στο Hannover 96 είχε ιδιαίτερα ισχυρό ρόλο και υποστήριζε ότι το μοντέλο του συλλόγου έπρεπε να αλλάξει ώστε να μπορεί να προσελκύσει περισσότερα ιδιωτικά κεφάλαια.

Τι προσπάθησε o Kind να κάνει;

Το 2017, το Hannover 96 αποφάσισε να προχωρήσει σε μια πολύ σημαντική κίνηση.

Ο σύλλογος αποφάσισε να πουλήσει στον Martin Kind το 51% των μετοχών της Hannover 96 Management GmbH, της εταιρείας που διαχειριζόταν το ποδοσφαιρικό τμήμα του συλλόγου. Το Διοικητικό Συμβούλιο του συλλόγου ενέκρινε την απόφαση και στη συνέχεια το εποπτικό συμβούλιο έδωσε τη συγκατάθεσή του.

Το πρόβλημα ήταν ότι αυτό ερχόταν σε αντίθεση με τον 50+1. Οπότε ο Kind και το Hannover 96 ζήτησαν από τη DFL εξαίρεση από τον κανόνα.

Ο Kind πίστευε ότι δικαιούταν εξαίρεση στον κανόνα, καθώς, ο κανονισμός της DFL προέβλεπε εξαίρεση όταν ένας εξωτερικός φορέας είχε για περισσότερα από 20 χρόνια, αδιάλειπτα και σε σημαντικό βαθμό, υποστηρίξει το ποδοσφαιρικό τμήμα του μητρικού συλλόγου.

Ο Kind υποστήριζε ότι η δική του οικονομική στήριξη προς το Hannover 96 κατά τη διάρκεια των προηγούμενων δεκαετιών ήταν αρκετή ώστε να δικαιολογεί την εξαίρεση. Το Hannover 96 μάλιστα παρουσίαζε την εξαίρεση ως τρόπο να εξασφαλίσει μεγαλύτερη οικονομική και αγωνιστική ανταγωνιστικότητα και να προσελκύσει νέους επενδυτές.

Έτσι, στις 4 Αυγούστου 2017, το ο σύλλογος του Hannover 96, η εταιρεία που διαχειριζόταν το ποδοσφαιρικό τμήμα και ο Martin Kind, υπέβαλαν επίσημα στην DFL την αίτηση για εξαίρεση, έτσι ώστε να μπορέσει ο Kind να αποκτήσει την πλειοψηφία της Hannover 96 Management GmbH.

Η στάση των οπαδών του Αννόβερου

Τεράστιο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η στάση των οπαδών του Αννόβερου, στην πρόθεση αλλαγής ιδιοκτησιακού καθεστώτος της ομάδας τους.

Από την ανακοίνωση του σχεδίου το καλοκαίρι του 2017, οι οργανωμένοι οπαδοί άρχισαν να αντιδρούν.

Το βασικό σύνθημα ήταν:

«Kind muss weg!» — «Ο Kind πρέπει να φύγει!»

Επίσης, από τον Αύγουστο του 2017, οι οργανωμένοι οπαδοί προχώρησαν σε Stimmungsboykott, δηλαδή μποϊκοτάζ της ατμόσφαιρας στο γήπεδο. Με άλλα λόγια, σταμάτησαν να τραγουδούν και να υποστηρίζουν με συνθήματα την ομάδα κατά τη διάρκεια των αγώνων.

Τον Ιανουάριο του 2018 η διαμαρτυρία έγινε ακόμα πιο έντονη. Πριν από τον αγώνα Hannover–Mainz, περίπου 2.000 οπαδοί συγκεντρώθηκαν στην Opernplatz του Ανόβερου και έκαναν πορεία προς το γήπεδο κρατώντας μαύρες σημαίες.

Και πάλι το σύνθημα ήταν:

«Kind muss weg!»

Η πορεία εκείνη ήταν μία από τις σημαντικότερες διαμαρτυρίες εναντίον του σχεδίου του Kind.

Επιπλέον, τον Ιανουάριο του 2018, υπέβαλαν στη DFL ένα 50σέλιδο υπόμνημα, υποστηρίζοντας ότι η οικονομική στήριξη του Kind δεν ήταν ούτε αρκετά σημαντική ούτε συνεχής ώστε να πληροί τα κριτήρια της εξαίρεσης. Επικαλέστηκαν μεταξύ άλλων και το γεγονός ότι ο Kind είχε αποχωρήσει προσωρινά από την προεδρία κατά τη σεζόν 2005/06.

Από την άλλη πλευρά, συμπαραστάτες του Martin Kind στην προσπάθεια του, ήταν η TSG Hoffenheim, με ιδιοκτήτη τον Γερμανό μηχανικό και δισεκατομμυριούχο Dietmar Hopp, o οποίος κάποια χρόνια πριν είχε εκμεταλλευτεί την εξαίρεση του κανόνα και αγόρασε το πλειοψηφικό πακέτο των μετοχών του συλλόγου, η Bayer Leverkusen που έχει ως βασικό σπόνσορα την πολυεθνική φαρμακοβιομηχανία Bayer, η Wolfsburg, πίσω από την οποία βρίσκεται ο γερμανικός κολοσσός αυτοκινήτων, Volkswagen αλλά και η 1860 Munchen, στην οποία ο Hasan Ismaik είχε επενδύσει και ήθελε να αναλάβει την ιδιοκτησία της.

Η αίτηση αρχικά «πάγωσε» στις 5 Φεβρουαρίου 2018 και επανενεργοποιήθηκε στις 11 Μαΐου 2018.

Στις 18 Ιουλίου 2018, η DFL απέρριψε ομόφωνα την αίτηση του Αννόβερου. Το σκεπτικό της ήταν ότι ο Martin Kind δεν πληρούσε το απαιτούμενο κριτήριο της «σημαντικής υποστήριξης». Η DFL είχε ήδη θέσει από το 2014 κατευθυντήριες γραμμές για το πώς θα ερμηνευόταν αυτό το κριτήριο. Σύμφωνα με αυτές, η οικονομική συνεισφορά σε κάθε μία από τις 20 σεζόν έπρεπε τουλάχιστον να αντιστοιχεί στον μέσο όρο της συμμετοχής του βασικού χορηγού στον προϋπολογισμό του συλλόγου. Η DFL έκρινε ότι οι συνεισφορές του Kind δεν έφταναν αυτό το επίπεδο

Ταυτόχρονα, όμως, η Εκτελεστική Επιτροπή της Bundesliga, ζήτησε την έναρξη της έρευνας για τον κανονισμό 50+1, όχι επειδή αμφισβητούσε τον κανονισμό, αλλά έτσι ώστε να παγιοποιηθεί το καθεστώς που υφίστατο στο γερμανικό ποδόσφαιρο και να μην μπορεί κανείς μελλοντικά να αμφισβητήσει το status των ομάδων της Bundesliga.

Ενδιάμεσα της διαδικασίας εξέτασης του κανονισμού και της τελικής απόφασης από την Ομοσπονδιακή Αρχή Ανταγωνισμού, το 2023, αποφασίστηκε η κατάργηση της εξαίρεσης του κανονισμού, έτσι ώστε να μην υπάρχουν οποιεσδήποτε αμφιβολίες στο μέλλον σχετικά με τη διαδικασία.

Και φτάνουμε στο σήμερα, και πιο συγκεκριμένα στην Τετάρτη 12 Αυγούστου, όταν και η Ομοσπονδιακή Αρχή Ανταγωνισμού, αποφάσισε ότι ο κανόνας 50+1 της Bundesliga και της 2.Bundesliga, ο οποίος εμποδίζει μεγάλους εξωτερικούς επενδυτές να αποκτήσουν τον έλεγχο των συλλόγων στις δύο κορυφαίες γερμανικές κατηγορίες, είναι επιτρεπτός βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας περί ανταγωνισμού.

Ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Αρχής Ανταγωνισμού, Andreas Mundt, δήλωσε ότι «ο 50+1 μπορεί να δικαιολογηθεί επειδή προστατεύει τον χαρακτήρα του γερμανικού ποδοσφαίρου που βασίζεται στους συλλόγους και εξασφαλίζει τη συμμετοχή των μελών. Υπογράμμισε όμως ότι αυτό προϋποθέτει ότι ο κανόνας θα εφαρμόζεται με συνέπεια και χωρίς αδικαιολόγητες διακρίσεις» (εξού και η κατάργηση της εξαίρεσης).

«Παρότι ο κανόνας περιορίζει τον οικονομικό ανταγωνισμό για επενδύσεις στο επαγγελματικό ποδόσφαιρο, ο στόχος της διατήρησης του χαρακτήρα των συλλόγων ως σωματείων και της δυνατότητας συμμετοχής των μελών τους μπορεί να δικαιολογήσει εξαίρεση από τις απαγορεύσεις του δικαίου ανταγωνισμού», αναφέρει μεταξύ άλλων η ανακοίνωση της Αρχής.

Ταυτόχρονα, με τοποθέτηση της στις 13 Αυγούστου 2026, η Bundesliga χαιρέτησε την απόφαση, με τον πρόεδρο της λίγκας, Hans-Joachim Watzke, να δηλώνει ότι:

«Η θέση της Εκτελεστικής Επιτροπής είναι ξεκάθαρη και γνωστή σε όλους: ο κανόνας 50+1 αποτελεί βασικό στοιχείο του γερμανικού ποδοσφαίρου. Είναι ένα σημαντικό βήμα το γεγονός ότι η Ομοσπονδιακή Αρχή Ανταγωνισμού, στην τελική της αξιολόγηση, δεν διατυπώνει θεμελιώδεις ανησυχίες σχετικά με τον κανόνα.

Η Εκτελεστική Επιτροπή θα συνεχίσει να υποστηρίζει την προστασία και τη διατήρηση του κανόνα», πρόσθεσε.

Η απόφαση αυτή της Ομοσπονδιακής Αρχής Ανταγωνισμού της Γερμανίας, έρχεται να βάλει ταφόπλακα σε όσους ονειρεύονταν αλλαγή καθεστώτος και ανεξέλεγκτες επενδύσεις στο γερμανικό ποδόσφαιρο, που θα αλλοίωναν το χαρακτήρα και την κουλτούρα του.

Πρόκειται για μια τεράστια νίκη του οπαδικού κινήματος στη Γερμανία, που προσπαθεί με νύχια και με δόντια να διαφυλάξει το άθλημα έτσι ώστε να μη γίνει έρμαιο των επιχειρηματιών και των επενδυτών. Σε αυτή την προσπάθεια βλέπουμε συνοδοιπόρο και τη διοργανώτρια αρχή του πρωταθλήματος η οποία αντιλαμβάνεται ότι η διαφύλαξη του χαρακτήρα είναι πιο σημαντική για το προϊόν από την ανεξέλεγκτη εισροή χρηματικών κεφαλαίων.

Ανά τακτά χρονικά διαστήματα, οι οργανωμένοι οπαδοί των γερμανικών ομάδων έχουν πάρει ξεκάθαρη θέση υπέρ του κανονισμού 50+1, με πανό, συνθήματα και ανακοινώσεις, βάζοντας την ταυτότητα των συλλόγων τους πάνω από τα κεφάλαια και τις επενδύσεις. Μάλιστα, τόσο τον Μάρτιο του 2018, όσο και τον Αύγουστο του 2025, έγιναν πανεθνικές δράσεις από τους οπαδούς στη Γερμανία, υπέρ του 50+1.

Το ερώτημα που πλανάται είναι ένα.

Όταν ένα πρωτάθλημα του μεγέθους του γερμανικού έχει καθιερώσει το καθεστώς του 50+1 για τις ομάδες του, στις οποίες περιλαμβάνονται και ποδοσφαιρικοί κολοσσοί όπως η Bayern Munich και η Borussia Dortmund, πώς μπορεί ένα πρωτάθλημα σαν το κυπριακό να επιτρέπει την ανεξέλεγκτη κάθοδο επενδυτών και ιδιοκτητών εντός του;

Και σε πιο συγκεκριμένο πλαίσιο, όταν ποδοσφαιρικοί σύλλογοι όπως η Bayern και η Dortmund λειτουργούν υπό το συγκεκριμένο καθεστώς, πώς γίνεται κάποιοι να προσπαθούσαν 8 χρόνια πριν να μας πείσουν ότι ο ΑΣΟΛ έπρεπε να πωληθεί σε έναν ιδιοκτήτη «για να μην κλείσει»;